1. Đoàn kết tập hợp thanh niên là vấn đề trọng yếu trong chiến lược đại đoàn kết dân tộc.

Thanh niên là một bộ phận to lớn của dân tộc. Do đặc điểm của lứa tuổi, thanh niên có sự phát triển thể chất cao, hoàn thiện nhất, đồng thời có sự phát triển trí tuệ và nhân cách mạnh mẽ. Đó là lực lượng chủ yếu thực hiện CNH, HĐH đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Do được hưởng những thành quả của cách mạng, thanh niên có nhiều mặt mạnh cơ bản như trình độ học vấn khá, năng động, thích ứng nhanh với cơ chế mới; giàu lòng yêu nước, có ý chí tự lực, tự cường, chủ động lập thân, lập nghiệp. Với thắng lợi của sự nghiệp đổi mới, niềm tin của thanh niên đối với Đảng được tăng lên. Số thanh niên vào Đoàn, vào Đảng mỗi năm có chuyển biến đáng kể.

Vì có nhiều thế mạnh như vậy, thanh niên luôn được xã hội giao cho gánh vác những trách nhiệm nặng nề. Đoàn kết, tập hợp thanh niên luôn là vấn đề trọng yếu trong chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc.

Để đoàn kết tập hợp thanh niên tốt phải nghiên cứu, tiếp tục đa dạng hóa các hình thức tập hợp hơn nữa để thu hút toàn bộ thế hệ trẻ Việt Nam (kể cả thanh niên các dân tộc thiểu số, thanh niên các tôn giáo) đi đôi với nâng cao chất lượng hoạt động các tổ chức thanh niên. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị, xã hội, là tổ chức gần Đảng nhất, Đoàn phải thể hiện rõ vai trò chính trị của mình trên các mặt giáo dục, tổ chức các phong trào hành động cách mạng cũng như trong xây dựng tổ chức của mình "Chính trị" không nên được hiểu là cái gì khô cứng mà phải nhuần nhuyễn trong những phương thức thích hợp đi được vào cuộc sống thanh niên. Cần hướng cho thanh niên xung kích trong cuộc đấu tranh chính trị rộng lớn nhất của toàn dân tộc hiện nay là thực hiện thành công sự nghiệp "Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”. Cần chống khuynh hướng tầm thường hóa công tác của Đoàn chỉ nhằm phù hợp với những thị hiếu của thanh niên.

Tổ chức lực lượng thanh niên không chỉ qua Đoàn và Hội thanh niên mà quan trọng hơn là thông qua các tập thể lao động, các trường học và lực lượng vũ trang. ở những nơi này các tổ chức của Đảng phải tăng cường lãnh đạo công tác thanh niên, Đoàn và Hội thanh niên phải hoạt động có hiệu quả hơn, biến các tập thể lao động, các trường học và lực lượng vũ trang thành những nơi tốt nhất để rèn luyện thanh niên.

Đoàn kết, tập hợp thanh niên phải thông qua các phong trào thanh niên. Muốn tạo được phong trào phải có những chính sách động lực vừa đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng, lợi ích thiết thân của thanh niên, vừa phát huy được tinh thần yêu nước và bảo đảm quyền lợi làm chủ của thanh niên. Trước hết "Phải tích cực tạo việc làm cho thanh niên. Khuyến khích thanh niên tự học, tự nâng cao tay nghề, tự tạo việc làm. Tạo điều kiện cho thanh niên có tài năng đi học nước ngoài để tự về phục vụ đất nước” (Nghị quyết Trung ương VII). Các phong trào thanh niên nằm trong cuộc vận động chung: “Toàn dân đoàn kết phấn đấu vì dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh” tập trung vào 3 vấn đề chính:

Phong trào thi đua làm kinh tế giỏi, làm giàu hợp pháp, từng gia đình làm giàu cho mình, cho cộng đồng, cho đất nước, xóa đói giảm nghèo, phấn đấu hàng năm có nhiều địa phương, đơn vị không còn hộ nghèo.

Phong trào xây dựng đời sống văn hóa; ngăn chặn, đẩy lùi các hiện tượng tiêu cực, tệ nạn xã hội và văn hóa phẩm độc hại.

Phong trào học tập và tinh thần "Cả nước trở thành một xã hội học tập", "học tập suốt đời”.

2. Phải hết sức coi trọng việc bồi dưỡng, giáo dục, chuẩn bị hành trang cho thanh niên vào thời kỳ mới

Thời kỳ CNH, HĐH đặt ra những yêu cầu cao đối với sự nghiệp bồi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ. Trước hết, đó phải là lớp thanh niên có lý tưởng về ý chí cáhc mạng cao. Nước ta còn nghèo. Muốn thực hiện CNH, HĐH phải bằng quyết tâm rất lớn của cả dân tộc, chủ yếu là của thanh niên. Hội nhập quốc tế cũng đòi hỏi sự nỗ lực rất cao, nếu không sẽ rất dễ bị đánh bại trong cạnh tranh. Thanh niên nước ta hiện nay chưa ý thức sâu sắc về những vấn đề này; nhiều người còn chạy theo những đòi hỏi cá nhân trước mắt, chưa gắn mình với cả dân tộc.

Nâng cao trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật về nghề nghiệp cho thanh niên luôn luôn được đặt ra như một nhiệm vụ cấp bách đi vào thời kỳ CNH, HĐH. ở đây chúng ta muốn nhấn mạnh tới một khía cạnh: Giáo dục nghề nghiệp. Thanh niên nước ta đến tuổi trưởng thành đại bộ phận là chưa có nghề. Tâm lý chung của các bậc cha mẹ là chỉ muốn cho con học lên đến bậc Đại học, ít quan tâm chuẩn bị nghề nghiệp cho con. Việc quan tâm đến công tác dạy nghề nhiều năm qua cũng có thiếu sót, khuyết điểm.

Nhiệm vụ giáo dục đạo đức lối sống cho thanh niên cũng là vấn đề thời sự cấp bách. Phải làm cho thanh niên biết sống đẹp, sống văn minh, giữ vững và phát triển bản sắc văn hóa, đạo đức, lối sống dân tộc, tự đề kháng, tự miễn dịch với sự xâm nhập của lối sống ngoại lai, lối sống làm hạ phẩm giá con người cũng như lối sống ích kỷ, sùng bái đồng tiền, ảnh hưởng của những mặt trái của cơ chế thị trường.

Cần nâng cao tính dân chủ trong giáo dục, biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục. Chú trọng sử dụng nhiều hình thức đối thoại, giáo dục bằng các điển hình tiên tiến, thông qua văn hóa nghệ thuật, bằng gây dư luận xã hội. Một bộ phận lớn thanh niên đang nằm trong các nhà trường, Đoàn, Hội LHTN, Hội SV phải có những hình thức biện pháp giáo dục có hiệu quả góp phần cùng các trường xây dựng nhân cách học sinh, sinh viên.

Cuối cùng phải nói đến trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, của toàn xã hội đối với công tác giáo dục, rèn luyện thanh niên. Nhà nước phải hoàn chỉnh các chính sách phát triển thanh niên, sức triển khai chiến lược thanh niên, đồng thời giải quyết các yêu cầu cấp bách của thanh niên như việc làm, việc học, việc vui chơi giải trí.

3. Xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh vững mạnh, thực sự là hạt nhân đoàn kết tập hợp thanh niên

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam hoạt động dưới sự lãnh đạo trực tiếp và toàn diện của Đảng cộng sản Việt Nam; là thành viên của hệ thống chính trị; là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên; là người đại diện cho quyền lợi và nghĩa vụ của thanh niên Việt Nam; là cầu nối giữa thanh niên và Đảng và Nhà nước. Với tinh thần của Nghị quyết 7 Ban chấp hành Trung ương (khóa IX) Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cần thực hiện tốt việc:

Đoàn kết, tập hợp mọi lực lượng thanh niên được nhiều hình thức sinh động, phong phú, giáo dục thanh niên sống có hoài bão, có lý tưởng cách mạng, giáo dục truyền thống dân tộc, về cách mạng, giáo dục đạo đức và ý thức công dân.

Động viên và tổ chức cho thanh niên xung kích, sáng tạo tham gia phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đến những nơi khó khăn gian khổ, đi vùng sâu, vùng xa, thực hiện chương trình xóa đói, giảm nghèo, làm đường, trồng rừng, khai thác biển khơi, chiếm lĩnh, làm chủ khoa học công nghệ hiện đại, quyết tâm thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Coi trọng xây dựng và củng cố tổ chức Đoàn cơ sở. Các hoạt động của Đoàn phải hướng mạnh về cơ sở. Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của tổ chức Đoàn các cấp từ Trung ương đến cơ sở, theo nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy trí tuệ và tính sáng tạo của đoàn viên, thanh niên, xây dựng tác phong làm việc của đội ngũ cán bộ đoàn chủ động, đoàn kết, thiết thực, gương mẫu, sâu sát cơ sở, gần gũi thanh niên. Đi đầu trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, tích cực góp phần xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở vững mạnh.

4. Thường xuyên củng cố và tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và thanh niên

Để làm tốt vai trò hạt nhân lãnh đạo khối đại đoàn kết toàn dân tộc phải tiếp tục kiên trì thực hiện tốt cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng; củng cố sự đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng và trong từng tổ chức Đảng. Đảng viên phải gương mẫu về đạo đức và lối sống, tham gia sinh hoạt trong các tổ chức nhân dân.

Muốn thực hiện thành công cuộc vận động này, Đảng phải dựa vào dân, thông qua phong trào cách mạng của nhân dân và sự giám sát của nhân dân để tự đổi mới, tự chỉnh đốn. Hơn lúc nào bằng lúc này, phải thường xuyên củng cố và tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân, nhất là thanh niên, thông qua Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Đoàn thanh niên phải tích cực góp phần vào cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, giám sát, phê bình cán bộ, đảng viên, giới thiệu nhiều đoàn viên ưu tú gia nhập Đảng.

Về phần mình, Đảng lãnh đạo xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc trước hết bằng việc đề ra về lãnh đạo toàn bộ hệ thống chính trị tổ chức thực hiện có hiệu quả nhất chủ trương, chính sách của Đảng, phát huy đầy đủ vai trò Mặt trận và các đoàn thể nhân dân, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời phải không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo mà Đảng với Mặt trận và các đoàn thể nhân dân (trong đó có Đoàn thanh niên) theo hướng ngày càng phát huy tính chủ động sáng tạo của các tổ chức này trong việc tập hợp nhân dân phấn đấu cho mục tiêu chung.

(*) Trích phát biểu tại hội thảo "Đoàn kết, tập hợp TN vì dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” - 6/2003

Trích Tạp chí Thanh niên